Παναγιώτη Νούνη, Περὶ τοῦ ἀνθρώπινου καὶ θείου ἔρωτος στὴν σκέψη τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου

 

ΠΗΓΗ

Περὶ τοῦ ἀνθρώπινου καὶ θείου ἔρωτος στὴν σκέψη τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου

Γιατὶ λατρεύουμε καὶ ποθοῦμε τὰ ἀνθρώπινα σώματα ἑτεροφύλων καὶ ὁμοφύλων ἀνθρώπων; Ποὺ ἔγκειται καὶ ποὺ ἐδράζει ἆραγε ἡ ὀμορφιᾶ τῶν σωμάτων; Ὑπάρχει τάξη καὶ ἱεραρχεία στὸν ἔρωτα καὶ τὴν ἀγάπη; Ποιὰ ἡ σχέση τῆς ὀμορφιᾶς, μὲ τὸν ἔρωτα καὶ τὴν ἀγάπη; Ποιὸς ὁ παιδαγωγικὸς ῥόλος τοῦ ἐραστὴ πρὸς τὴν έρασμία καὶ ἐρωμένη ψυχή του; Γιατί τὸ σῶμα εἶναι ὄμορφο; Ποιὸς ὁ ῥόλος τῆς ψυχῆς;

Αὐτὰ καὶ ἄλλα θεσπέσια, θὰ ἀπαντηθῶσι μὲ τὸ ἐπόμενο ἐνδιαφέρον ἀπόσπασμα ποὺ ἐντοπίσαμε καὶ μεταγράφουμεν (παρατίθεται καὶ ὡς φωτογραφία), στὶς πρόσφατες μελέτες καὶ ἔρευνές μας, γιὰ τὴν φιλοσοφικὴ σκέψη τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου.

Ὅταν οἱ Ἕλληνες καὶ Λατίνοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, συγκεκριμένοι Θεολόγοι καὶ Φιλόσοφοι, ἀναγνωρισμένοι ἄγιοι, ἐκφράζωσι, τὴν θεολογία καὶ φιλοσοφία τοῦ ἔρωτα καὶ τῆς ἀγάπης, τὰ περὶ τῆς ἱεραρχείας τῶν ἐρώτων, τὰ εἶδη τῶν ἐρώτων, εἶναι ἄκρως ἐνδιαφέρουσα, συγκριτικὰ, μὲ τὴν κυρίαρχη γνώμη ὀρισμένων πουριτανών, ἠθικιστῶν, θεολόγων καὶ κληρικῶν.

Βέβαια, ὁ ἱερὸς Αὐγουστῖνος, εἴχεν ἄσωτη καὶ ἄτακτη ζωήν, πολύτιμες ἐρωτικὲς καὶ σεξουαλικὲς ἐμπειρίες, ἀφοῦ ἔζησεν ἐκτενῶς ἐκτὸς Ἐκκλησίας μία ἔντονη ζωή, ὅπου τελικά ἔμπελεξε ἐρωτικά μὲ μίαν ὑπηρέτρια καὶ δούλην μὲ τὴν ὁποῖα δὲν μποροῦσε νᾶ ὑπαντρευτεῖ, καὶ μάλιστα ἔκανε καὶ ἕνα ἐξώγαμο παιδί μαζί της.

Μετὰ ἀπὸ διάφορες περιπέτειες ἀποφάσισε νὰ ζήσει ἐλεύθερα καὶ ἀβίαστα ἐν μετανοίᾳ, βαπτίστηκε (καθότι ἦτο αἱρετικὸς Μανιχαίος) σὲ μεγάλη ἠλικία καὶ ἔπειτα ἔγινε ἐπίσκοπος στὴν Ἀφρική.

Ἔχουμε, ἀνεβάσει λίαν προσφάτως τὴν σπουδαία καὶ συγκλονιστικὴν βιογραφία και ταινία τῆς ζωής του.

Καλὸν μήναν!...

Τοῦ Παναγιώτη Νούνη

29 Φεβρουαρίου, 2024

----------------------

«Ἀλλὰ περισσότερο καὶ ἀπὸ τὴν ὀμορφιὰ τοῦ φυσικοῦ κόσμου, αὐτὸ ποὺ μᾶς ἕλκει εἶναι ἡ ὀμορφιὰ τῶν ἀνθρώπινων σωμάτων καὶ ψυχῶν: πρέπει ὅμως νὰ ὑψώσουμε τὴν ἀγάπη μας ἴσαμε ἐκεῖνον ποὺ τὰ δημιούργησε (Cofessiones, IV, 12, 18, 1 κε. - Εξομολογήσεις, του ιερού Αυγουστίνου).

Γιατί ἡ διαλεκτική τῆς ὀμορφιᾶς συγχέεται μὲ τὴ διαλεκτικὴ τῆς ἀγαπῆς. Ὡστόσο ὑπάρχει καὶ μία τάξη τῆς ἀγάπης.

Εἴτε ἀναφερόμαστε στὸν ἑαυτό μας εἴτε στοὺς ἄλλους, πρέπει νὰ ἀγαπᾶμε τὴν ψ υ χ ὴ πιὸ πολὺ πολὺ ἀπὸ τὼ σῶμα· (...) ἀκόμα καὶ στὸν σαρκικὸ ἔρωτα, ποὺ ἀναφέρεται στὴν ὀμορφιὰ τῶν σωμάτων, ὁ ἐ ρ α σ τ η ς ἀγαπᾶ καὶ θέλει νὰ ἀγαπιέται, πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι ὑψώνει κατὰ κάποιον τρόπο τὴν ἀγάπη του ὥς τὸ ἐπίπεδο τῆς ψυχῆς.

Ἀλλὰ ἀπείρως περισσότερο ἀπὸ τὴν ψυχὴ πρέπει νὰ ἀγαπᾶμε τὸν Θεό· πάνω ἀπὸ τοὺς «σωματικὰ ἐρωτευμένους» καὶ τοὺς «ψυχικὰ ἐρωτευμένους» ὑπάρχουν οἱ «ἐρωτευμένοι μὲ τὸ Θεό».

Αὐτὴ ἡ ἱεραρχεία τῶν ἐρώτων στηρίζεται σὲ μίαν αἰτιακή δράση, μὲ τῆν ὀποία ἡ ψύχή, καθῶς καθιστᾶ τὸ σῶμα ἀξιαγάπητο, καθίσταται καὶ ἡ ἴδια ἀξιαγάπητη ἀπὸ τὸν Θεό:

«Ὁ Θεός εἶναι αὐτὸς ποὺ ὀμορφαίνει τὶς ψυχές. Ὅπως ἡ ψυχὴ εἶναι αἰτία τῆς ὀμορφιᾶς μέσα στὸ σῶμα, ἔτσι καὶ ὁ Θεὸς εἶναι γιὰ τὴν ψυχή. Γιατὶ μόνο ἡ ψυχὴ δίδει στὸ σῶμα τὴν ἱκανότητα νὰ ἀγαπηθεῖ· ὅταν τὸ ἐγκαταλείπει, δὲν μένει πιὰ παρὰ ἕνα πτῶμα ποὺ προκαλεῖ φρίκη καὶ, ὅποιος κι ἄν ἦταν ὁ ἔρωτας ποὺ ἔνιωθες γι΄ αυτὰ τὰ θεσπέσια μέλη, σπεύδεις νὰ τὰ ἐνταφιάσεις. Ἄρα ἡ ὀμορφιὰ τοῦ σώματος εἶναι ἡ ψυχή· καὶ ἡ ὀμορφιὰ τῆς ψυχῆς ὁ Θεός» (Tractatus in Evangelium Ioannis, 32, 2-3). [Ὁ ἅγιος Αὐγουστῖνος καὶ ἡ δυτικὴ Πατερικὴ Γραμματεία, τοῦ Jean Pepin, σελ. 265-269]

Πηγή: «Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ», ἐπιμέλεια: Φρανσουᾶ Σατελέ, μετάφραση: Κωστῆς Παπαγιώργης, Τόμος Α΄, ἐκδόσεις: «ΓΝΩΣΗ».