Παναγιώτη Νούνη: Η ιερά α π ο τ ε ί χ ι σ η ως όριο εξουσίας και η σύγχρονη κρίση της συνοδικότητας
Πολιτικοθεολογικός Στοχασμός Νούνη #07.01.26
Δεν βρισκόμαστε απλώς ενώπιον μιας κανονικής εκκλησιαστικής διαφωνίας. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολιτικοθεολογικό ρήγμα, όπου η εκκλησιαστική εξουσία επιχειρεί να μετασχηματίσει ένα ατομικό και ποιμαντικό δικαίωμα συνείδησης σε πειθαρχικό αδίκημα. Εκεί ακριβώς γεννιέται η κρίση και το ρήγμα βαθαίνει.
Η απαίτηση να υπογραφεί «λίβελος» –όχι κατά τινάς συγκεκριμένης αίρεσης, αλλά κατά ιεροκανονικού μηχανισμού προστασίας της πίστης– συνιστά αντιστροφή και υψιπετή διαστροφή ολκής της θεολογικής λογικής:
η Εκκλησία δ ε ν λειτουργεί πλέον ως Σώμα αλήθειας, αλλά ως διοικητικό καθεστώς νομιμοφροσύνης. Όταν η ομολογία πίστεως μετατρέπεται σε αντικείμενο δήλωσης υποταγής στην ιερά αυθεντία και το πρωτείο του τάδε Μακαριωτάτου ή/και Παναγιωτάτου, τότε, η πίστη αποπολιτικοποιείται μόνο φαινομενικά, ενώ στην ουσία πολιτικοποιείται απολυταρχικά.
Η Αποτείχιση δεν είναι επανάσταση εκ του μηδενός. Είναι ιερό φρένο, νόμιμος άμυνα και αγία εκκλησιαστική ανυπακοή. Είναι το σημείο όπου ο πιστός –κληρικός ή μοναχός ή λαϊκός– λέει στον οικείο Επίσκοπο: μέχρι εδώ φτάνει η εξουσία σου. Γι’ αυτό και ιστορικά η αποτείχιση ενοχλεί: όχι επειδή απειλεί την ενότητα, αλλά επειδή αποκαλύπτει τα όριά της. Εκεί όπου η συνοδικότητα παύει να θεραπεύει και αρχίζει να επιβάλλει, η αποτείχιση εμφανίζεται ως έσχατη μορφή ρωμαλέας εσωτερικής αντιστάσεως.
Η σημερινή σύγκρουση στην Εκκλησία της Κύπρου δεν είναι θεολογικά «τεχνική». Είναι δομική. Αν ένας επίσκοπος, όπως ο σεβ. Μητροπολίτης Πάφου κ. Τυχικός, καλείται να αποκηρύξει κάτι που οι Ιεροί Κανόνες αναγνωρίζουν, τότε, το πρόβλημα δ ε ν είναι ο επίσκοπος, αλλά ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Είναι το καθεστώς αλήθειας που οικοδομείται: μια Εκκλησία όπου η τυφλή υπακοή προηγείται της αλήθειας και η αδιάκριτη σιωπή θεωρείται αρετή.
Εδώ ακριβώς αναδύεται η πολιτική θεολογία:
όταν η Εκκλησία ζητά ό χ ι ομολογία πίστεως, αλλά δήλωση συμμόρφωσης, τότε η θεολογία της παύει να είναι σταυρική και γίνεται κρατική. Και κάθε κρατικοποίηση της πίστης γεννά αναπόφευκτα, είτε σχίσματα, είτε υποκρισία. Η αποτείχιση, αντιθέτως, είναι επικίνδυνη γιατί δεν παράγει ηλίθιους υπηκόους, αλλά πρόσωπα.
Ο λαός δεν καλείται να εξεγερθεί. Καλείται να διακρίνει. Και οι αρχιερείς δεν καλούνται να συγκρουστούν, καλούνται να ομολογήσουν. Διότι η Εκκλησία δεν πέφτει όταν υπάρχουν εντάσεις, πέφτει όταν απαγορεύεται η συνείδηση. Μία διοικούσα Εκκλησία που ακόμα και σήμερα κυνηγάει, μανιωδώς, τη συνείδηση του Τυχικού. Αύριο του Νούνη. Μεθαύριο του Γιαννή.
Ο πραγματικός κίνδυνος δ ε ν είναι η ιερά αποτείχιση. Υπάρχει βέβαια και μία ανίερη αποτείχιση που οδηγεί στο Σχίσμα. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι μια Εκκλησία που φοβάται όλους εκείνους -που θυμίζουν με την ηρωική στάση και το ήθος τους- ότι η εκκλησιαστική εξουσία της εν τω κόσμω δεν είναι απόλυτη, αλλ' ούτε εκ του κόσμου τούτου, αλλά βαθιά διακονική, αν υπηρετεί το Πνεύμα της Αληθείας.
Και εκεί, ακριβώς εκεί, όταν δ ε ν υπηρετεί το Πνεύμα της Αληθείας, και υπηρετεί άλλα τινά πνεύματα και οινοπνεύματα, αρχίζει η σιωπηλή της πτώση.
Του Παναγιώτη Νούνη,
Ελεύθερος Στοχαστής
7 Ιανουαρίου, 2026
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου