Παναγιώτη Νούνη: Η κυριαρχία της στάσης ως έσχατη πολιτική ελευθερία
Πολιτικοθεολογικός Στοχασμός Νούνη #002.11.01.26
Όταν ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των γεγονότων, δ ε ν χάνει αυτομάτως και την ελευθερία του. Αυτό που απειλείται πρώτο μάλλον δ ε ν είναι η βούληση, αλλά η στάση.
Εκεί ακριβώς επενδύει κάθε εξουσία: όχι απλώς στη ρύθμιση των πραγμάτων, αλλά στην απόλυτη χειραγώγηση και τον έλεγχο της εσωτερικής ανταπόκρισης...
Λόγου χάριν και παράδειγμα τρανό: η υπόθεση του σεβ. Μητροπολίτη Πάφου κ. Τυχικού, τον οποίον προσπαθούν μανιωδώς, θεοί και δαίμονες, να χειραγωγήσουν την ατομική και ποιμαντική του αυταξία και συνείδηση.
Η Πολιτική, δ ε ν αρχίζει στους νόμους, καθότι αρχίζει στη στιγμή που ο άνθρωπος πείθεται ότι: δεν έχει άλλη επιλογή από το να αντιδράσει όπως ακριβώς του υποδεικνύεται.
Η Θεολογία, το γνωρίζει αυτό το παίγνιο εδώ και αιώνες: η αμαρτία, δ ε ν είναι πρωτίστως μία Α ή Χ πράξη, α λ λ ά προφανώς είναι μία αυθαίρετη και επιπόλαια αστοχία, μία α-νόητη παραχώρησις της προαίρεσης. Η ασκητική, είναι η γυμναστική της βούλησης και της προαίρεσης και πολλοί εξ ημών είμαστε καιρό αγύμναστοι.
Η Σωτηρία, αντίστοιχα, δ ε ν είναι μία μαγική εξωτερική αποκατάσταση, αλλά μάλλον είναι, νομίζω, η ανακατάληψη και αποκατάσταση του εσωτερικού χώρου τηςύπαρξης του ανθρώπου. Η νήψις και ο ησυχασμός, δεν είναι μία στείρα χριστιανική ηθικολογία, αλλά είναι και πάλιν θεωρώ, η κατ' εξοχήν πολιτική εγρήγορση του πνεύματος. Όποιος φυλάσσει το κατά δύναμιν τον νου του, ενδεχομένως να δύναται να φυλάσσει και την τω όντι ελευθερία του.
Σε κάθε ο λ ο κ λ η ρ ω τ ι κ ό καθεστώς ή/και μηχανισμό εξουσίας –πολιτικό, τεχνοκρατικό ή συναισθηματικό– η απαίτηση είναι η ίδια:
άμεση αντίδραση, ταύτιση, συγκίνηση, θυμός, φόβος. Η μη-αντίδραση, εκλαμβάνεται ως απειλή. Η μη αντίδραση! Διότι, η στάση που δεν προβλέπεται δ ε ν ελέγχεται. Και η στάση που δεν ελέγχεται αποκαλύπτει τα όρια της εκάστοτε εξουσίας.
Εδώ συναντώνται οι παλιές γνώριμες φιλενάδες: η Πολιτική και η Ασκητική.
Ασκητική, όχι ως απόλυτη φυγή από τον κόσμο, αλλά ως άρνηση της εσωτερικής αποικιοποίησης.
Η α-πάθεια, δεν είναι η παντελής απουσία πάθους, αλλά ε ί ν α ι η ελευθερία από την τυραννία του όποιου πάθους. Δεν σε κυβερνά αυτό που σου συμβαίνει, αλλά ίσως ο τρόπος που το νοηματοδοτείς. Και αυτό δεν είναι καθόλου ψυχολογία, αλλά είναι η πολιτική θεολογία της ελευθερίας.
Η α λ η θ ι ν ή δύναμη, δεν είναι να αλλάξεις τον κόσμο όταν δεν μπορείς, αλλά, πιθανολογώ, ότι η αληθινή δύναμη, είναι, να μη γίνεις αυτό που ο κόσμος απαιτεί να γίνεις, για να τον αντέξεις μέχρι μυελού των οστέων σου. Γιατί ο κόσμος, ζει άνετα στην κοσμάρα του.
Εκεί, στο αθέατο πεδίο της στάσης, γεννιέται η πιο ριζική πολιτική πράξη: η ρωμαλέα απείθεια και αντίσταση της ψυχής κατά τινών συμβατικών δεσμών.
Η πολιτική ή/και εκκλησιαστική ανυπακοή, είναι χρήσιμο εργαλείο κατά τινών ισχυρών της τάδε ή δείνα εξουσίας. Ακόμα και στις διαπροσωπικές ερωτικές ή/και φιλικές σχέσεις, όπου ενδεχομένως να κυριαρχεί η Αρχή του Ανταγωνισμού -αντί η Αρχή της Συνεργασίας καθώς και η κτητική απληστία της ζηλοφθονίας η ανυπακοή κατά τινών χειριστικών ατόμων, προσβάλλει το παγιωμένο ασθενές και ελλειπτικό σύστημα και μοτίβο τους.
Και αυτή η απείθεια της ψυχής δεν κραυγάζει. Ενίοτε σιωπά. Από διάκριση, κατανόηση, επιείκια και στρατηγική. Ενίοτε, όμως, κραυγάζει ευθυτενώς ελεγκτικά και Προδρομικά κατά τινών παραλογισμών. Αλλά όμως δεν υποτάσσεται αυτό το πνεύμα έτσι εύκολα. Δεν πρέπει επίσης να υποτάσσεται έτσι εύκολα.
Του Παναγιώτη Νούνη,
Ελεύθερος Στοχαστής
11 Ιανουαρίου, 2026
_______
Υστερόγραφο – σεβ. Μητροπολίτης Πάφου κ. Τυχικός
Ο σεβ. Τυχικός δεν τιμωρείται επειδή παραβίασε την τάξη, αλλά επειδή αρνήθηκε να εσωτερικεύσει τον φόβο. Το πρόβλημά του δεν είναι απλώς κανονικό, είναι πολιτικοθεολογικό. Δεν υπέκυψε στο κρίσιμο στάδιο όπου η εξουσία δεν ζητά υπακοή πράξεων, αλλά υποταγή προαίρεσης.
Η Εκκλησία, τουλάχιστον μία χούφτα ιεραρχών, δεν σκανδαλίστηκε από μια παράβαση, αλλά προφανώς σκανδαλίστηκε από το ότι ένας γνήσιος Επίσκοπος, ένας καλός ποιμένας, τόλμησε να διατηρήσει εσωτερική αυτονομία ενώ βρισκόταν ήδη υπό κρίση. Και αυτό, σε κάθε ιεραρχικό σύστημα, θεωρείται ασυγχώρητο αμάρτημα. Θεωρείται, από ορισμένους ως βλασφημία του Αγίου Πνεύματος. Ο Θεός να τους ελεήσει, πραγματικά, μαζί με αυτούς και εμάς.
Ο άγιος Πάφου, δεν καταδικάστηκε για ό,τι έκανε, αλλά για ό,τι δεν έκανε: δεν μεταστράφηκε σε πειθήνιο φορέα της δήθεν ενοχής που του αποδόθηκε. Δεν ζήτησε άφεση εκ των προτέρων. Δεν έσπευσε να εσωτερικεύσει την ετυμηγορία.
Και αυτό είναι το πραγματικό του «έγκλημα»:
ότι, σε μια εποχή μανιώδους εκκλησιαστικής πειθάρχησης, επέλεξε, τη στάση της αγίας Ανυπακοής, αντί της τυφλής συμμόρφωσης.
Εξάλλου, ποιος Καλός Ποιμήν, υποκύπτει, αδιακρίτως, στους εξουσιαστές και δημίους του;
Του Παν. Νούνη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου