Παναγιώτη Νούνη: Περί της Ιδρυτικής διακήρυξης του πολιτικού κινήματος «ΣΗΚΟΥ ΠΑΝΟΥ»

 

Πολιτικός Στοχασμός Παν. Νούνη #01.15.05.26

Περί της Ιδρυτικής διακήρυξης του πολιτικού κινήματος «ΣΗΚΟΥ ΠΑΝΟΥ»

Το Προοίμιο – η Ιδρυτική Διακήρυξη του «ΣΗΚΟΥ ΠΑΝΩ» δ ε ν επιχειρεί απλώς να ιδρύσει ένα ακόμη πολιτικό κόμμα της σειράς, αλλά επιχειρεί να επανανοηματοδοτήσει ουσιωδώς την ίδια αυτή καθ΄αυτήν την πολιτική.

Σε μια εποχή όπου όλα σχεδόν τα πεπαλαιωμένα και νεοπαγή πολιτικά κόμματα λειτουργούν ως μηχανισμοί διαχείρισης εξουσιαστικών συμφερόντων, εδώ εμφανίζεται μια αξίωση βαθύτερη: η πολιτική ως νέο ήθος και πνευματική πράξη.

Αυτό είναι το πρώτο, το πρωτότυπο και ουσιώδες ρηξικέλευθο ρήγμα στο συμπαγή και αδιαπέραστο βράχο της διεφθαρμένης εκ γεννετής Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η επίκληση της Δημοκρατίας, της Ελευθερίας, της Δικαιοσύνης και της Ισότητας δ ε ν γίνεται ως ρητορική επανάληψη, αλλά γίνεται, ιδιαζόντως ως απόπειρα εσωτερικής και πνευματικής ανασυγκρότησης του σύγχρονου ανθρώπου που τα φέρει με γνήσια πίστη και ελπίδα.

Διότι, σημειώστε, ότι το κείμενο υπονοεί κάτι κρίσιμο: χωρίς ψυχική και πνευματική εσωτερική (ανα)συγκρότηση του ανθρώπινου υποκειμένου, οι θεσμοί εκπίπτουν αναπόφευκτα σε άκαμπτα, ανούσια και στείρα κελύφη εξουσίας. Εδώ, σε αυτό το σημείο συναντάται μια πατερική αλήθεια με έναν σύγχρονο πολιτικό ρεαλισμό.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η διακήρυξη της απόλυτης ανεξαρτησίας. Δεν πρόκειται απλώς για θεσμική αυτονομία, αλλά για άρνηση υπαγωγής σε κάθε μηχανισμό χειραγώγησης. Αυτό, εάν ληφθεί κυριολεκτικά, δεν είναι απλά μία πολιτική θέση, αλλά είναι κάτι περισσότερο, καθότι είναι καθαρή και ευθέως πρόκληση προς το ίδιο το σύστημα εξουσίας.

Ωστόσο, θεωρώ, ότι η βαθύτερη δύναμη του Προοιμίου βρίσκεται αλλού: στην αναγνώριση ότι η κρίση είναι πρωτίστως ανθρωπολογική.

Δεν φταίνε μόνο οι δομές ενός διεφθραμένου Κράτους, αλλά φταίει ο άνθρωπος που τις κατοικεί και αναπαράγει και συντηρεί σχεδόν συνειδητά/ασυνείδητα. Και άρα, κάθε πολιτική αλλαγή χωρίς εσωτερική μεταβολή του ανθρώπινου υποκειμένου/πολίτη/ψηφοφόρου είναι καταδικασμένη να αναπαράγει το ίδιο και αυτό σκοτεινό και απελπιστικό αδιέξοδο.

Το «ΣΗΚΟΥ ΠΑΝΩ» θέτει έναν επικίνδυνο –πλην ενδιαφέροντα- πήχη: ή θα μετατραπεί στο όντι εκείνον τον πολιτικο-κοινωνικό φορέα ενσάρκωσης αυτών των σημαίνοντων αρχών, είτε που θα καταρρεύσει ως μία ακόμη υψηλόφωνη διακήρυξη, ανάμεσα σε τόσες και διάφορες άλλες.

Διότι στην πολιτική, το μετα-πολιτικό ήθος που δεν γίνεται πράξη, γίνεται τελικά άλλοθι.

Του Παναγιώτη Νούνη,

Ερευνητής Πολιτικής Φιλοσοφίας

-------

Υστερόγραφο – Γενεαλογία Ιδεών και Τάσεων:

Το Προοίμιο του «ΣΗΚΟΥ ΠΑΝΩ» δεν κινείται σε ιδεολογικό κενό, αλλά εμπίπτει και ανήκει σε μια σαφή, αν και σύνθετη, παράδοση σκέψης.

Πρώτον, διακρίνεται έντονα η επιρροή της Πατερικής Θεολογίας (ιδίως Μάξιμος Ομολογητής, Γρηγόριος Παλαμάς): η θέση ότι η κρίση είναι πρωτίστως ανθρωπολογική και ότι η μεταμόρφωση του προσώπου προηγείται της μεταρρύθμισης των θεσμών. Η έννοια της «πνευματικής αναγέννησης» δεν είναι πολιτικό σύνθημα, αλλά θεολογική και οντολογιακή/υπαρξιακή προϋπόθεση κοινωνικής δικαιοσύνης.

Δεύτερον, υπάρχει συγγένεια με τη σκέψη της Hannah Arendt, όπου η πολιτική νοείται, ιδιαζόντως ως πεδίο φανέρωσης του ανθρώπου και ουχί απλώς διαχείρισης. Η έμφαση στην ευθύνη, τη συνείδηση και τη δημόσια πράξη παραπέμπει σε μια τω όντι πολιτική της παρουσίας, και όχι της τεχνικής.

Τρίτον, εντοπίζεται μια υπόγεια συνάφεια με τον Michel Foucault: η καχυποψία απέναντι στους μηχανισμούς χειραγώγησης και η ανάγκη αυτοσυγκρότησης του υποκειμένου ως πράξη ελευθερίας.

Όχι όμως ως αποδόμηση, αλλά ως ανασύνθεση. Οι νόμοι του Κράτους, χρειάζονται συμπλήρωμα –και όχι κατάργηση- την επιείκια και την οικονομία στον βίο και την πολιτεία των ανθρώπινων υποκειμένων και πολιτών, και ουχί τυφλή, μοσήμαντη και αδιάκριτη υπακοή στο γράμμα του Νόμου.

Τέταρτον, η αξιακή καθολικότητα και η ηθική αυστηρότητα φέρουν ίχνη του Immanuel Kant, όπου η ελευθερία δεν είναι αυθαιρεσία αλλά αυτοδέσμευση στον ηθικό νόμο.

Τέλος, στον πυρήνα του, το κείμενο συνομιλεί με έναν ιδιότυπο νεο-ανθρωπισμό, όπου συναντώνται ο υπαρξισμός (ευθύνη προσώπου), η κριτική θεωρία και η πολιτική θεολογία: η ιδέα ότι χωρίς εσωτερική αλήθεια, καμία εξωτερική δομή δεν δύναται να σώζει την κοινωνία.

Έτσι, το εν λόγω καταστατικό και η διακήρυξη αυτού, δεν ανήκει μονοσήμαντα ούτε στη Δεξιά ούτε στην Αριστερά, ανήκει προφανώς σε μια πιο απαιτητική παράδοση μετα-βιοπολιτικής:

εκείνη που αξιώνει πρώτα την εσωτερική μεταμόρφωση του ανθρώπου και έπειτα την αλλαγή του εξωτερικού κόσμου της κοινωνίας και πολιτείας.

Του Παν. Νούνη